Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig yn cael eu hannog i gefnogi morlynoedd o flaen y morglawdd.

13 Oct 2008

Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig wedi cael eu hannog i gefnogi morlynoedd llanw yn hytrach na Morglawdd yr Hafren wrth iddynt gychwyn ar y gwaith o adolygu egni llanw¹.

Wrth siarad yng nghynhadledd hydref y blaid yn Abertawe dros y Sul, dywedodd Cyfeillion y Ddaear Cymru y byddai cyfuniad o morlynoedd ar y môr ac opsiynau llanw eraill yn llai niweidiol i'r amgylchedd ac y gallent gael eu hadeiladu yn gynt ac yn rhatach na'r morglawdd. Hefyd, beirniadodd y grŵp gefnogaeth Comisiwn Datblygu Cynaliadwy ar gyfer y morglawdd a allai, yn ôl y Comisiwn, arwain y gad o ran newid amgylcheddol.

Dywedodd llefarydd ynni Cyfeillion y Ddaear Cymru, Neil Crumpton:

"Gallai Morglawdd yr Hafren achosi niwed sylweddol i gymaint o'r cynefin bywyd gwyllt sy'n warchodedig a thra phwysig a rhwystro pysgod rhag mudo.

"Mae'n debygol o gostio mwy na'r £15 biliwn disgwyliedig, gyda chymorthdaliadau o drethdalwyr, a chodir rhwystrau i longau i borthladdoedd megis Avonmouth.

"Os caiff ei adeiladu, byddai'n cynhyrchu oddeutu un y cant o alw'r DG am ynni, ond gwneir hynny mewn dau guriad sy'n para am 4 awr ar bob llanw trai. Ni fyddent yn cydfynd â'r amrywiadau dyddiol yn yr alw o'r grid a byddai angen cyflenwad 'wrth gefn' yn ychwanegol i'r hyn fyddai'n angenrheidiol ar gyfer rhaglen wynt ar y môr sy'n cynhyrchu pum gwaith mwy o ynni.

"Credwn y dylai Llywodraethau y DU a Llywodraeth Cynulliad Cymru annog y gwaith o adeiladu arddangosiad morlyn llanw ar y môr ym Mae Abertawe a/neu Fae Lerpwl cyn gynted ag y bo modd. Byddai hyn yn galluogi Cymru i arwain y byd mewn technoleg werdd newydd cyffrous.

"Rydym yn galw ar y Democratiaid Rhyddfrydol i gynnwys ystyriaeth ddwys o'r opsiynau eraill yn eu hastudiaeth, megis morlynoedd llanw a chynllun craig (reef) neu forglawdd yn ardal Shoots yr aber. Gallai hynny ddarparu croesfan ar gyfer cyswllt rheilffordd cyflymdra uchel iawn i Dde Cymru.

"Dylent hefyd fod yn ymwybodol y gallai £15 biliwn helpu uwchraddio safle cynhyrchu gwynt a llanw ar y môr gyda sgiliau i gyflawni llawer iawn mwy o anghenion ynni'r DG nag un prosiect mentrus."

Rhoddodd Cyfeillion y Ddaear Cymru eu rhybudd i'r Democratiaid Rhyddfrydol Cymreig bod methiannau difrifol yn asesiad Comisiwn Datblygu Cynaliadwy am egni llanw yn y DG² .

Aeth Neil Crumpton ymlaen i ddweud:

"Methodd yr astudiaeth ar egni llanw gan y Comisiwn Datblygu Cynaliadwy i wneud unrhyw asesiad o'r hyn y gellid ei gyflawni gan wario'r £15 biliwn ar dechnolegau di lanw i leihau effeithiau newid hinsawdd.

"Honnodd y byddai morlynoedd llanw mawr yn ddrud ac yn niweidio'r amgylchedd ond ni roddodd unrhyw reswm pam felly. Roedd yn dibynnu'n drwm ar asesiad gan un ymgynghorydd am beth fyddai'r amcangyfrif cost adeiladu'r morlynoedd ar y môr a'r costau cynhyrchu."

Mae Neil Crumpton yn aelod o grŵp llywio asesiad amgylcheddol strategaethol astudiaeth llanw'r Hafren yr Adran Ynni.

Nodiadau

1. Mae'r Democratiaid Rhyddfrydol Cymraeg ar y cyd a'u cyd aelodau yng Ngorllewin Lloegr ar fin cychwyn astudiaeth o'r opsiynau llanw sydd ar gael ym mor Hafren.
2. 'Ynni Llanw yn y DG' gan y Comisiwn Datblygu Cynaliadwy.

Am fanylion pellach, cysylltwch â Chyfeillion y Ddaear Cymru ar 029 20229577