Morglawdd Hafren ac ynni'r llanw

1 September 2007

Mae ffyrdd rhatach a llai amgylcheddol niweidiol o gynhyrchu ynni o Aber yr Hafren na morglawdd llanw

Mae'r amrediad llanw yn Aber Afon Hafren ymhlith yr uchaf yn y byd, gan gyrraedd dros 13 metr, ac mae syniadau ar gyfer manteisio ar gynhyrchu ynni wedi eu hawgrymu ers amser maith.

Byddai'r prosiect arfaethedig ar gyfer Morglawdd Afon Hafren yn ymestyn bron i 10 milltir o Drwyn Larnog i'r gorllewin o Gaerdydd i yn agos i Brean Down yng Ngwlad yr Haf. Byddai'n costio tua £14 biliwn.

Byddai adeiladu'r strwythur 60 miliwn tunnell fetrig, yn cynnwys 370 ceson concrit a atgyfnerthwyd sy'n gyfanswm o 17 miliwn tunnell fetrig, yn cymryd hyd at 2019 i'w adeiladu ar y cynharaf. Byddai'n cau tua 185 milltir sgwâr o'r foryd.

Pam y byddai'r Morglawdd yn niweidiol yn amgylcheddol?

• Byddai wal y Morglawdd yn creu llyn 5 metr o ddyfnder ar ei ochr dwyreiniol, gan golli cynefin rhynglanwol, tiroedd bwydo ar gyfer degau o filoedd o adar
• Byddai'r Morglawdd yn haneru'r amrediad llanw a byddai fflora a ffawna sensitif yn cael eu colli a'r Eger Hafren yn cael ei leihau
• Byddai'r Morglawdd hefyd yn gallu cael effaith sylweddol ar rywogaethau pysgod sydd o ddiddordeb cadwraethol, drwy'r defnydd o lifddorau pysgod yn wal y morglawdd
• Gallai'r Morglawdd niweidio'n sylweddol ymarferoldeb porthladdoedd.  Byddai hefyd yn creu traffig newydd ar y rhwydweithiau ffyrdd presennol o amgylch Larnog a maes awyr Caerdydd ac yn achosi pwysau o ran datblygu yng Ngwlad yr Haf
• Dywed ymgynghorwyr statudol y llywodraeth na fyddai prosiect Morglawdd Afon Hafren yn bosibl o fewn y fframwaith cyfreithiol presennol a ddarperir gan Gyfarwyddebau Cynefinoedd ac Adar yr UE.  Mae'r foryd hefyd yn cael ei chynnig ar gyfer ei dynodi fel Ardal Cadwraeth Arbennig (ACA), yr amddiffyniad uchaf o fewn cyfraith yr Undeb Ewropeaidd

Pam na fydd Morglawdd Afon Hafren yn mynd i'r afael â'n anghenion

• Ni ellir cyfiawnhau prosiect y Morglawdd ar sail diogelu arfordirol gan y gellir codi cynlluniau amddiffyn rhag llifogydd arfordirol yn eithaf cyflym a rhagwelir y bydd codiadau yn lefel y môr yn cymryd degawdau neu ganrif i godi i'r pwynt y byddai eu hangen
• Byddai buddsoddiadau eraill yn lleihau carbon yn gyflymach yn y degawdau hollbwysig nesaf
• Ni fyddai curiadau pŵer anferth y Morglawdd, yn para tair awr ddwywaith y dydd, yn cydamseru gyda'r amrywiadau yn y galw dyddiol ar y grid, gan olygu gallu cynhyrchu wrth gefn costus
• Gallai'r Morglawdd ei hun achosi erydiad arfordirol neu berygl o lifogydd ar ei ochr atfor.

Atebion carbon isel eraill

• Morlynnoedd llanw: morlynnoedd cynhyrchu trydan wedi eu lleoli tua milltir oddi ar arfordir Afon Hafren
• Rhwystr neu forglawdd Shoots: rhwystr amddiffyn rhag llifogydd byrrach neu forglawdd ger Ail Bont Hafren
• Technolegau morol eraill: ee tyrbinau cerrynt morol ym Môr Hafren
• Ynni gwynt: byddai tua 1,000 o dyrbinau 5 MW ar y môr yn cynhyrchu'r un allbwn blynyddol a phrosiect y Morglawdd
• Dal a Storio Carbon (CCS): byddai gosod CCS ar orsafoedd pŵer glo neu nwy yn gostwng eu hallyriadau gan 85-90%

Cred Cyfeillion y Ddaear bod ffyrdd amgylcheddol di-berygl o gynhyrchu ynni llanwol o Foryd yr Afon Hafren.  Nid dinistrio ardal gadwraeth unigryw, rhyngwladol bwysig ac un sydd wedi ei gwarchod er mwyn cynhyrchu dim ond un y cant o ynni'r DU yw'r ffordd ymlaen.

Darllenwch yr adroddiad llawn  (PDF†)

† Er mwyn gallu gweld ffeiliau PDF, bydd angen i chi lwytho i lawr Adobe Acrobat Reader. Gall defnyddwyr sydd â nam ar eu golwg gael cymorth ychwanegol â'r dogfennau hyn ar access.adobe.com.